Test HPV zamiast cytologii i dieta na PMS: co nowego w zdrowiu kobiet?

Cytologia przestała być podstawowym badaniem przesiewowym, a jej miejsce zajął test HPV HR, który kobiety od 25 do 64 lat zrobią bezpłatnie i bez skierowania. Na start wystarczy 1 telefon do przychodni. Badania wiążą pół talerza warzyw, strączki i garść orzechów dziennie z lżejszym przebiegiem ciąży i łagodniejszym PMS, a na zmęczenie zaplanuj 15 minut dziennie tylko dla siebie.

NFZ zastąpił cytologię testem HPV HR

Pod koniec października media poinformowały o zmianie w programie profilaktyki raka szyjki macicy (WP.pl, 2026; Infor, 2026). Cytologia przestała być podstawowym badaniem przesiewowym. Zastąpił ją test HPV HR, który wykrywa wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka, odpowiedzialnego za zdecydowaną większość przypadków tego nowotworu.

Program obejmuje kobiety w wieku od 25 do 64 lat (WP.pl, 2026). Badanie jest bezpłatne i nie wymaga skierowania (Infor, 2026), więc wystarczy zapisać się do placówki, która realizuje program NFZ.

Wiesz pewnie, jak to wygląda w praktyce: przy małym dziecku każde wyjście do lekarza oznacza logistykę, opiekę na zastępstwo i czekanie w poczekalni. Zmiana usuwa jedną przeszkodę, bo nie musisz już najpierw zdobywać skierowania. Jeśli masz niepokojące objawy, na przykład ból albo nietypowe upławy, nie czekaj na badanie przesiewowe. Idź do ginekologa albo położnej.

Jak to załatwić w jednym podejściu:

1. Sprawdź, która przychodnia lub poradnia w twojej okolicy realizuje program NFZ.
2. Zadzwoń i umów termin.
3. Wpisz datę do kalendarza i od razu ustal, kto zostanie z dzieckiem.

Porada ozdrowiezadbaj.pl: spokojniejszy moment na badanie raczej sam nie nadejdzie. Twoja liczba na ten tydzień to 1 telefon do przychodni. Rozmowa zajmie kilka minut, a sprawa przestanie wisieć ci nad głową.

Ministerstwo Zdrowia chce włączyć położne do opieki w menopauzie

Ministerstwo Zdrowia pracuje nad przepisami, które mają włączyć położne do opieki menopauzalnej w ramach świadczeń gwarantowanych przez NFZ (ddbelchatow.pl, 2026). Zmiana ma dotyczyć kobiet po 45. roku życia (ddbelchatow.pl, 2026). Przepisy są dopiero w przygotowaniu, więc na razie pozostaje je obserwować.

Położna kojarzyła się dotąd głównie z ciążą, porodem i połogiem, a teraz jej wiedza ma się przydać także w czasie zmian hormonalnych. Na wizytę u ginekologa na NFZ często czeka się długo, tymczasem położna środowiskowa bywa łatwiej dostępna. Uderzenia gorąca, kłopoty ze snem i wahania nastroju to dobry powód do rozmowy ze specjalistką. Nie musisz ich przeczekiwać w milczeniu.

Położna ma wspierać i kierować dalej. O terapii hormonalnej i leczeniu konkretnych objawów decyduje lekarz.

Porada ozdrowiezadbaj.pl: o rozmowę z położną środowiskową możesz poprosić już teraz, bez czekania na nowe regulacje. Na ten tydzień wystarczy 1 kontakt z położną z twojej przychodni, telefonicznie albo na miejscu. Opowiedz o samopoczuciu i zapytaj, jakie masz możliwości.

NCEŻ przypomina o Talerzu Zdrowego Żywienia

Również pod koniec października dietetycy przypomnieli model Talerza Zdrowego Żywienia, opracowany przez Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (Dietetyka #NieNaŻarty, 2026). Zamiast liczyć kalorie i ważyć porcje, dzielisz talerz na części. Możesz jeść to samo, co gotujesz dla rodziny, i pilnować tylko proporcji na swoim talerzu.

Część talerza	Co na nią kładziesz	Przykłady
połowa	warzywa i owoce, z przewagą warzyw	pomidory, papryka, surówka, mrożonki
ćwiartka	pełnoziarniste produkty zbożowe	kasza gryczana, brązowy ryż, płatki owsiane, pełnoziarniste pieczywo
ćwiartka	źródła białka	ryby, jaja, strączki, chude mięso, nabiał
dodatek	zdrowy tłuszcz i napój	odrobina oliwy, woda

Warzywa dostają najwięcej miejsca, bo dają objętość i błonnik przy mniejszej ilości cukru (Dietetyka #NieNaŻarty, 2026). Do tego modelu nie potrzebujesz wagi kuchennej, cateringu ani drogich składników.

Porada ozdrowiezadbaj.pl: myśl o tym, co możesz dodać do posiłku. Kanapki z serem zostają, a obok ląduje garść pomidorków i pokrojona papryka. W tym tygodniu policz, ile posiłków dziennie złożyłaś według zasady „pół talerza warzyw”. Cel to 2 posiłki dziennie, na przykład obiad i kolacja.

Irlandzkie badanie łączy dietę planetarną z lżejszym przebiegiem ciąży

Badacze z UCD Perinatal Research Centre przyjrzeli się kobietom w ciąży z podwyższonym BMI i opublikowali wyniki w czasopiśmie „Current Developments In Nutrition” (University College Dublin, 2026). Te, które w późnej ciąży jadły podobnie do zaleceń diety planetarnej, rzadziej miały stan przedrzucawkowy i nadciśnienie indukowane ciążą. Rzadziej też rodziły dzieci za małe w stosunku do wieku ciążowego (University College Dublin, 2026).

Dieta planetarna opiera się głównie na produktach roślinnych:

• warzywach i owocach,
• pełnym ziarnie,
• orzechach i strączkach,
• niewielkich ilościach ryb, nabiału i drobiu,
• mocno ograniczonym czerwonym i przetworzonym mięsie.

Choć badanie powstało w Irlandii, jego składniki łatwo przenieść na polski stół. Kasze, fasola i soczewica są u nas tanie i dostępne w każdym sklepie, także gotowe, w słoiku lub puszce. Mięso może być dodatkiem do dania, a większą część talerza zajmą rośliny. Jeśli jesteś w ciąży, każdą większą zmianę w jedzeniu omów z lekarzem prowadzącym.

Porada ozdrowiezadbaj.pl: mrożone warzywa na patelnię oszczędzają czas i sprawdzają się, gdy masz dziecko na ręku. Policz w tym tygodniu porcje warzyw. Cel to 3 porcje dziennie: garść szpinaku do jajecznicy, pomidor do kanapki, surówka do obiadu.

Dieta MIND wiąże się z łagodniejszym PMS

W czasopiśmie „Frontiers” ukazało się badanie o zespole napięcia przedmiesiączkowego (Frontiers, 2026). Kobiety z PMS przed miesiączką częściej sięgały po rafinowane zboża, smażone jedzenie, słodycze, kawę i słodzone napoje, a dieta MIND wiązała się z mniejszym nasileniem objawów (Frontiers, 2026).

MIND łączy dietę śródziemnomorską z DASH i stawia na zielone warzywa liściaste, orzechy, jagody, fasolę, pełne ziarna i ryby. Większość tych produktów kupisz w zwykłym dyskoncie:

• orzechy włoskie,
• mrożone owoce jagodowe,
• płatki owsiane,
• fasolę w puszce.

Badanie pokazuje związek, więc nie dowodzi, że sama zmiana jedzenia usunie PMS.

Przed miesiączką organizm potrzebuje energii, a wybór produktów może wpłynąć na samopoczucie.

Porada ozdrowiezadbaj.pl: gdy w drugiej połowie cyklu przychodzi ochota na coś słodkiego albo słonego, sięgnij po coś chrupiącego i sycącego. Twoja liczba na ten tydzień to 1 garść orzechów dziennie jako przekąska.

Eurostat: kobiety w UE częściej źle oceniają swoje zdrowie

Według Eurostatu kobiety w Unii Europejskiej częściej niż mężczyźni oceniają swoje zdrowie jako złe lub bardzo złe: taką ocenę wystawiło 9,7% kobiet i 8,0% mężczyzn (Eurostat, 2026).

Dane nie wyjaśniają przyczyn tej różnicy. Pokazują jednak, że gorsze samopoczucie kobiet dotyczy całej Europy. Twoje zmęczenie ma realne podstawy, więc regeneracja powinna wyprzedzić ambitne plany treningowe. Jeśli trwa tygodniami albo idzie w parze z obniżonym nastrojem lub kłopotami ze snem, porozmawiaj z lekarzem.

Ruch też może być odpoczynkiem. Wystarczy mata w salonie i para lekkich hantli, a spokojny trening wzmacniający potraktuj jako czas na oddech.

Porada ozdrowiezadbaj.pl: zmierz w tym tygodniu czas tylko dla siebie. Cel to 15 minut dziennie bez telefonu, zmywania i układania klocków. Możesz je przeznaczyć na herbatę w ciszy, krótki trening na macie albo zwykłe leżenie.